ၐိုပ္ထဝ္ တမႛဝ္ဒဿံင္ အပႜဲဂကူမန္ပု႙ဂွ္ ဒွ္ဂကူတၜေသှဝ္ဏအ္ဟာ။ “ၐိုပ္ထဝ္ၐါဂွ္ အသဝ္ေဇှာ္သန္ ေတဿင္ႏူၐိုပ္ဂမၜိဳင္ ဇေမှာ္ၐိုပ္ထဝ္ဂွ္ တမာဟဝ္ကၜိဳင္ဗၜာဲ၊ ေသာ္ဇကု ညံင္ညးမေျဂာပ္လဝ္ဂၜးထဝ္ကုီ၊ ေဢာအ္ကိုတ္မှိက္ရတ္ မပႜဳန္လဝ္ဂၜးထဝ္ကုီ ထာန္ေတဿင္ေဍံဟဂြံဂေငၛင္ဒး ဒးကာလေကၜံထာန္ဒဿံင္ ပဝ္ကၜဳင္ဍဳန္ ပႜဲဂှဵဗတ႘ဝြံေဟင္ မဒဿံင္ရ။ ဒးကာလသဝ္တၛဲ ပႜဲကိႜဳပ္တဿအ္မြဲ ဒိုဟ္ဗာယပ္မှံဳတဵ ကုလစမြဲ မှံဳကုဒယွ္သြာၐါ မရာင္ဆာဲတဵ လစဂွ္ မဟိမုသာရဝတ႘ျဗဟၼဂိရိ ဂွ္ မပဝ္စဵပဒမံင္ရ။ ပႜဲၐိုပ္ဂွ္တုန္ေလဝ္ မှိက္တရဵမ ငၛိတ္လဝ္။ ယရဵထာန္မြဲ ဒမံင္ေဍံသအာ ဂေငၛင္မၢး ထာန္ဂွ္ အိန္သၢီဳရာင္ဆာဲအာေဟင္။ (သၜပတ္ရာဇာဝင္ေရာင္ မ၂၅၃)

ပုံ

မအေရဝ္ပုံဝြံေလဝ္ မန္ပု႙ေဂၜအ္လဝ္ ႏူပါဠိ ေပါရေနာ။ ဒ႑ာရ႘ကုႝပုံဂွ္ ဒှာဲမတုပ္သဿဟ္ ႏြံတဵဗြဲမဂၜိဳင္ရ။ သုီၐါဂွ္ ကတုႝဒွ္မံက္ဂတဝ္ကၜဳင္ အပႜဲအရာမကတုႝဒွ္ဟြံမာန္တအ္ရ။ ပုံတအ္ဂွ္ ဗုီျပင္ေစွ္ေစွ္ ဗုီကုႝဒ႑ာရ႘ဂွ္ ဟြံမြဲရ။ ဆဂး တုဲတဵကုႝဗုီလဵဗွ္ ဗုီလုႝလဵထၞးတအ္ရ။ တုဲတဵကုႝဗုီလဵ ဗုီေသၛဝ္ေဂၜပ္တုဲ ဒဒွ္ဂွ္ ပုံဟာ ဒ႑ာရ႘ဟာဂွ္ ပၚေကတ္မာန္ရ။ ပႜဲပုံမန္ပု႙ဂွ္ ဥပမာ ပုံသဿိင္ဗဂဲ ဟိုတ္ႏူသဿိင္ဗဂဲမ႐ုီလဝ္ ညံင္ညးဍဳင္ကြာန္တအ္ ဂြံတိတ္ဗၜး ႏူဗေဟက္တကိုတ္တငၛိဳဝ္ သဿိင္လကိုတ္တုဲ ဨကရာဇ္ေဖ်ဟ္အမိင္ ကုႝလြ႘လြတ္ဗဂဲ အပႜဲသၛိ ဗြဲမခိုဟ္မိုဟ္ရ။ ဟိုတ္ႏူအခိင္ေတအ္ ကတုႝဒွ္လဝ္ ဗုီဂွ္တုဲ အခိင္လဿဳဟ္ဒးေကၜာန္ဗုီဏအ္။ ဗကိတ္ကုႝ ဗုီျပင္ဒ႑ာရ႘မၢး ပုံသဿိင္ဗဂဲဝြံ ဒဒွ္မပေသာင္ထၞး ဟုိတ္ဗဂဲ ဂြံႏြံအပႜဲသၛိ ဟိုတ္ႏူဂုန္ႏြံလတူပု႙ဂွ္ရ ပု႙ဒးမင္မြဲေဍဟ္ခိုဟ္ဟ္တုဲ ဍိဳက္ေပင္တဵ ကုလက္သန္ဗုီျပင္ဒ႑ာရ႘ေကြဟ္ဟ္ရ။ ညံင္ရဵသာ္ဂွ္ကုီ ပုံတှဟ္တအ္ေလဝ္ မုဟိုတ္ဂေစံကြဵ ဂြံလကိုဟ္ဒဿံင္ ကဵဝဵ ကဵဝဵ ဒွ္တမ္။

ပုံတအ္ဗြဲမဂၜိဳင္မၢး ဍိဳက္ေပင္ကုႝလက္သန္ -

·         ပ႐ူမြဲမြဲဂွ္ ႏြံကုႝ တမ္၊ လေဒါဝ္၊ ေကှာဝ္။

·         အခိင္ ဒှာဲခ်ိဳတ္တ္ပၜိဳတ္တ္ဟြံမြဲ။

·         မှိဟ္မေဆင္စပ္ ကုပ႐ူဂွ္ေဟင္ ပါလုပ္အပႜဲဂွ္။

·         ပူဂုႝမပါလုပ္အပႜဲပုံတအ္ဂွ္ ဆကေမၜာန္တင္ရန္တဿအ္ အပႜဲပုံဂွ္ေဟင္ ေရင္တၜဳင္ကေမၜာန္ မေဆင္စပ္တအ္ေဟင္။

·         ကဆံင္အလံင္တှဟ္ျခာ - ဥပမာ ေသဌ႘ ကုႝ တၜဒဒိုက္၊ ဗယု ကုႝ သဿတ္၊ မှိဟ္ခိုဟ္ခိုဟ္ ကုႝ မှိဟ္ပေရအ္အ္။

·         လတုန္ - ဥပမာ ဂစာန္ပိအလန္၊ ေကာေဒအ္ပိ၊ ေကာန္ဝုတ္ထပွ္။

·         ေသှာတ္ခ်ဴ - စိုပ္ေကှာတ္ေတွ္ တုဲအာနကုႝတၛဲမမိပ္လဟိင္။

တုဲပၜန္ အရာေတဿင္ အၾကာဒ႑ာရ႘ ကုႝ ပုံတအ္ဂွ္ ပႜဲဒ႑ာရ႘ဂွ္ ဒွ္ပ႐ူဗုီဂြံကၜိဳဟ္ေကတ္ အရာမေဆင္ ကုႝဂေကာံမှိဟ္သုီဖအိုတ္၊ ဗုီဂြံကၜိဳဟ္/ပေသာင္ ဟိုတ္မေဆင္ စပ္ကုဂေကာံမှိဟ္သုီဖအိုတ္တုဲ ပုံတအ္ဂွ္ ဒွ္အရာပေရင္ကေမၜာန္ သြက္ဂြံပေသာင္ မေဆင္ကုပူဂုႝအပႜဲပ႐ူဂွ္ေဟင္ရ။ ပေရင္ကေမၜာန္ဂွ္ ဒွ္ဟိုတ္လဂံါ သြက္ဂေကာံမှိဟ္ဂြံခိုဟ္စေလဝ္ ဒွ္မာန္ကုီရ။ ဟုီမြဲသာ္ပၜန္ ပုံဂွ္ ဒွ္အရာဟြံမြဲကုႝကိုန္ဂစုိတ္တုဲ ဒ႑ာရ႘ဂွ္ ဒွ္ေဖ်ဟ္လဝ္ကိုတ္ဂစိုတ္ရ။

မှိဟ္အဓိက အပႜဲပုံဂွ္ ဒွ္မှိဟ္မဆက္ဖန္အာ အပႜဲပုံဂွ္တုဲ အရာသြက္ဂြံတဝ္ေစှဟ္တအ္ဂွ္ ၾကပ္သုီဖအိုတ္ မှိဟ္အဓိကဂွ္ ကလိဂြံဇမှး။ အစာံလဒက္ပတန္ပုံဂွ္ ႏြံဒဿံင္ကုိန္ဂစိုတ္ အတိုင္ဗြဲသဿဝ္ဝြံရ။

အစာံလတူဝြံ ေကာ္စ အစာံပုံအဂုီ ဟြံေသင္မၢး Actant model၊

အစာံလတူဝြံ အပႜဲပုံ မှိဟ္ၿဗဵမဒွ္မှိဟ္အဓိကဂွ္မၢး လေဆာဝ္ဟြံကိတ္ည႘ေကြဟ္ဟ္ရ။